Inleiding dashboards

Open data Ouderen, Wonen en Zorg
Wonen, zorg en ouderen zijn thema’s, die steeds nadrukkelijker op de gemeentelijke agenda prijken. Het Rijk heeft een Taskforce ingezet om te bevorderen dat elke gemeente in 2021 over een visie op ouderen, wonen en zorg beschikt.
Basis voor een dergelijke visie is een analyse. Bij het opstellen hiervan kan gebruik gemaakt worden van de vele open data, die over deze onderwerpen beschikbaar zijn.
Sinfore heeft open data bijeengebracht en verwerkt tot een aantal dashboards die voor elke gemeente een bijdrage kunnen leveren aan de analyse en de visieontwikkeling.

De open data bieden inzicht in samenstelling van de bevolking, demografische ontwikkelingen, woningen die geschikt zijn voor ouderen en in de nabijheid van voorzieningen, energieverbruik, gezondheidssituatie, sociaal economische status en wooncapaciteit. Maar ook migratiegegevens, inkomens, vermogen en de omvang van het aantal en soort huishoudens, dat voor sociale huur en woontoeslag in aanmerking komt, komen terug in deze dashboards. Waar mogelijk is van data een vooruitberekening gemaakt tot 2040 of 2050 op basis van gelijkblijvende omstandigheden en gelijkblijvend beleid. Daardoor ontstaat een samenhangend beeld van de huidige en geprognosticeerde situatie op het gebied van ouderen, wonen en zorg.

De dashboards zijn -waar nodig- voorzien van een toelichting en een eerste interpretatie vanuit extern perspectief. Deze eerste interpretaties zijn ervoor bedoeld om zicht te geven op de mogelijkheden, die de dashboards bieden voor het maken van een eigen analyse. Voor deze analyse is naast data ook goed inzicht nodig in de lokale situatie. Bijvoorbeeld over de lokale technische, sociale, maatschappelijke en digitale infrastructuur. Om een voorbeeld te geven: constateren, dat mensen in de nabijheid van voorzieningen wonen is een ding. Maar deze constatering komt in een heel ander daglicht te staan als blijkt, dat de infrastructuur zo slecht onderhouden is, dat ze niet of nauwelijks in staat zijn om bij de voorzieningen te komen

drie perspectieven
De dashboards worden getoond vanuit drie perspectieven: demografie, wonen en zorg.
Het perspectief demografie belicht de bevolkingssamenstelling en ontwikkeling in de komende decennia, waarbij het accent ligt op de ouderen. Tevens komt op het lage schaalniveau van de 6 positie postcode een aantal voor het wonen en de zorg essentiële onderwerpen aan de orde als inkomen, woningwaarde en gasverbruik.
Vanuit het perspectief wonen worden een gedetailleerd beeld en prognose geschetst van elementen als huishoudens(ontwikkeling), sociaal economische status, inkomen en vermogen van ouderen en een inzicht in de woonsituatie van ouderen vanuit verschillende invalshoeken. Het zorgperspectief tekent vanuit diverse invalshoeken een beeld van onder meer de (ontwikkeling van) de gezondheidssituatie in de gemeente, de grijze druk en de mantelzorgcapaciteit,

sociaal domein uitgaven en de extra- en intramurale zorg.

Mogelijkheden en beperkingen
Het gebruik maken van open data biedt een aantal mogelijkheden: er kan zich door het open karakter van de data geen privacy probleem voordoen, omdat de data nooit tot de persoon herleidbaar zijn. Het Centraal Bureau voor de Statistiek stelt geen data beschikbaar als dit risico bestaat.
Open data betreffen in de meeste gevallen heel Nederland. Daarom is vergelijking tussen gemeente, Corop, provincie en landsniveau mogelijk. Vergelijking met gemeenten van dezelfde grootte- of stedelijkheidsklasse is eveneens mogelijk.
Het gebruik van open data is transparant, omdat de bronnen altijd bekend zijn.
Door open data te gebruiken in beleidsprocessen hebben alle stakeholders hetzelfde uitgangspunt.
Open data worden in een aantal gevallen reeds langjarig verzameld. Daardoor is het mogelijk om van een aantal data tijdreeksen op te stellen.
Beperkingen zijn er ook. Bij het gebruik van open data is de gebruiker afhankelijk van aanwezigheid, beschikbaarheid, volledigheid, kwaliteit en continuïteit van de data. In een klein aantal gevallen doet zich hierbij een probleem voor zelfs bij het Centraal Bureau voor de Statistiek of het Planbureau voor de Leefomgeving. In die gevallen heeft Sinfore, waar dit mogelijk is een bijschatting gemaakt, zodat toch van de beschikbare data gebruik gemaakt kon worden.
Dit kan echter betekenen, dat in een klein aantal gevallen de data niet geheel volledig zijn.
Tenslotte: in een aantal gevallen zijn data niet beschikbaar op wijk- of buurtniveau, maar wel op het niveau van de postcodegebieden.

Bronnen Open data
Open data zijn op verschillende niveaus (land, regio, gemeente, postcode) verzameld en voor zover mogelijk geïntegreerd voor de periode 2000 – 2050:

  • het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS),
  • het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL),
  • het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP),
  • het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM),
  • de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO),
  • het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) via de Monitor Langdurige Zorg
  • het Centraal Administratie kantoor (CAK) via de Monitor Langdurige Zorg
  • de Nederlandse Zorgautoriteit (NZA) via de Monitor Langdurige Zorg
  • Vektis,
  • het Nederlands Instituut Voor onderzoek van de Eerste Lijns gezondheidszorg, NIVEL
  • de Vereniging Nederlandse gemeenten (VNG),
  • de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG